Kan een houten spie dodelijk zijn?
Het was een doodgewone dinsdagochtend, 14 juli 2026, in het OXY-gebouw aan het De Brouckèreplein in Brussel. Een brand op de tweede verdieping leek aanvankelijk snel onder controle. Tot het vuur een weg vond naar de liftschachten en de lift waarin zes arbeiders aan het werk waren naar beneden stortte. Een brand die klein leek, werd dodelijk omdat het vuur een gat vond met het effect van een schoorsteen, waardoor het veranderde in een verwoestende vlammenzee.
Ik moest eraan terugdenken deze week, toen ik in een bedrijf voorbij een branddeur moest, naar de grond keek en een houten spie zag. Een houten spie handig om een deur open te houden. Het was op de vloer onder een branddeur geschoven, om zo die deur wijd open te houden.
Een branddeur is geen gewone deur
Als het menens wordt, zorgt ze ervoor dat vuur en rook een tijd lang worden tegenhouden. Dertig minuten, zestig minuten, lang genoeg om mensen weg te krijgen. Lang genoeg om de brandbestrijding wat meer kans te geven. Zo’n deur zorgt voor compartimentering en draagt daarvoor een speciale markering. Er is echter één heilige voorwaarde: ze hoort dicht te zijn.
Deze stond wagenwijd open. En ze gaf uit op een trappenhal.
Een trappenhal in een gebouw, is wat een schoorsteen is voor een open haard. Brandt er iets beneden, dan zuigt die trap rook en hitte naar boven, als een trekgat dat speciaal ontworpen lijkt om een kleine brand groot te maken. Precies wat er in die liftkokers aan De Brouckère gebeurde. De branddeur is net datgene wat zo’n trekgat moet afsluiten.
Vermanende vinger
Het is makkelijk, zo’n vermanende vinger in de lucht steken. Hij wijst altijd naar iemand anders en dus zelden naar het systeem dat de situatie liet ontstaan. Een spie onder een deur schuiven is een handeling die moeite kost en een probleem oplost. Iemand ondervond hinder van die deur, dag na dag, en loste die hinder op met wat voorhanden was. Dat is geen slordigheid. Dat is, hoe wrang ook, vindingrijkheid.
Waarom stond die branddeur open?
Misschien moeten mensen er de hele dag met materiaal door, dozen, gereedschap, dingen die je met twee handen draagt, en lukt dat niet met een deur die telkens dichtvalt en die handen vraagt die je niet vrij hebt. Of, en dit vind ik interessant, misschien zit er net veiligheidsdenken en menselijk gedrag achter.
Die deur gaf uit op een trap. Wie ze met een zwaai openduwt, ziet niet of er iemand de trap opkomt, en riskeert die deur vol in iemands gezicht te gooien. Een deur die al openstaat, duw je tegen niemand aan.
Zie je wat daar mogelijk gebeurt? De persoon die dat de spie plaatste, loste misschien een reëel gevaar op, dat van een deur tegen een hoofd, zonder ook maar te beseffen dat er een veel groter gevaar voor in de plaats kwam. Want wie denkt er bij een onschuldig spie aan zes doden in een trappenhal? Die afweging tussen twee risico’s is nooit bewust gemaakt. Ze is er ingeslopen, in alle stilte, met de beste bedoelingen, en met een houten spie als enige gereedschap.
Dat is het echte verhaal achter die deur. Geen slordige werknemer. Wel een organisatie waar iemand dag na dag worstelt met een deur die niet past bij hoe het werk verloopt, en waar niemand ooit de simpele vraag heeft gesteld: zeg, waarom staat die deur daar eigenlijk altijd open?
Haal je die spie weg, dan heb je niets opgelost. Je hebt een symptoom verwijderd. Morgen ligt er een andere spie of staat er een brandblusser als stopper, want het onderliggende probleem, de deur die niet werkt voor de medewerkers die erdoor moeten, is er nog altijd. Je kan 10 audits doen en 10 spietjes weghalen en toch verandert er niets, zolang niemand luistert naar wat die spie eigenlijk probeert te zeggen.
Dat luisteren, dat is werk van de werkgever. Je gaat praten en vragen stellen waarom de branddeur altijd open staat. Dat je ontdekt dat ze geen handen vrij hebben om de deur te openen of dat de blinde hoek naar de trap mensen opschrikt als de deur met een zwaai opent. En dat je pas dán een oplossing zoekt die het brandrisico én het praktijkprobleem allebei opvangt. Want die oplossing bestaat.
Zorg voor intern noodplan
Kijk je graag op deze manier naar veiligheid als preventieadviseur, vanuit de signalen die je mensen elke dag al geven? Wat doe je eigenlijk op het moment dat er brand ontstaat? In een noodprocedure stel je van tevoren een draaiboek op, zodat iedereen precies weet wat er moet gebeuren bij een brand. Maak een of meerdere medewerkers verantwoordelijk voor deze procedures en zorg natuurlijk dat ze regelmatig geoefend worden. Een goed uitgewerkt plan dat stof ligt te vergaren in de kast zal weinig bijbrengen in geval van een noodsituatie. Het is cruciaal dat de noodscenario’s jaarlijks geoefend worden. In geval van nood moeten werknemers immers snel en veilig een gebouw kunnen verlaten. Door het interne noodplan te oefenen weet iedereen in geval van nood de snelste route naar buiten te vinden en samen te komen op de verzamelplaats.
Heeft u vragen of hulp nodig bij uw brandpreventiedossier ? Mail ons dan.
Meer info:
Inhoud van uw brandpreventiedossier
Goede voorbereiding van een noodsituatie
Bewerkte bron: Werner DE VOS op linkedIn
